AEO Nedir? Yapay Zekâ Bir İşletmeyi Neye Göre Önerir?

Müşterileriniz artık yalnızca Google'a yazıp mavi linklere tıklamıyor. ChatGPT'ye, Gemini'ye ya da telefonundaki asistana doğrudan soruyor:

"Bursa'da güvenilir bir oto ekspertiz firması öner, cumartesi açık olsun."

Cevapta genelde bir ila beş işletme adı geçer. Listede olmayan işletme o müşteri için yoktur. AEO, o listeye girme ve orada doğru bilgiyle anılma işidir. Bu yazıda bunun neye bağlı olduğunu, neye bağlı olmadığını ve kendi durumunuzu nasıl ölçeceğinizi anlatıyoruz. İddiaların her birinin arkasında ya bizim ölçümümüz ya da kaynağı belli bir araştırma var.

AEO, SEO ve GEO: fark ne?

• SEO: Google'ın arama sonuçlarında üst sıralara çıkıp tıklama almak.
• AEO: Yapay zekânın verdiği cevabın içinde adınızın geçmesi. Kullanıcı çoğu zaman sitenize hiç tıklamaz; kararı cevaptan verir.
• GEO (Generative Engine Optimization): Aynı işin başka bir adı. Sektörde iki terim birbirinin yerine kullanılıyor.

SEO ölmedi: Google'ın yapay zekâ özetleri (AI Overviews) Google'ın kendi indeksinden besleniyor. İyi bir SEO altyapısı, AEO'nun zeminidir; ama tek başına yetmez.

Yapay zekâ bir işletmeyi nasıl seçer? Üç katman

1. İzin: tarayıcı sitenize girebiliyor mu?

Yapay zekâ şirketlerinin tarayıcıları (GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot, Google-Extended…) sitenizin /robots.txt dosyasına bakar. Orada Disallow: / yazıyorsa içeriğinizi almazlar. Sorun içerikte değil, izindedir; ve çoğu işletme bunun farkında değildir.

Bizim ölçümümüz (Eylül 2026): Bursa'da denetlediğimiz bir oto ekspertiz firmasının sitesi düzgün kurulmuştu, ama robots.txt dosyasında sekiz yapay zekâ tarayıcısına yasak vardı: GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended, meta-externalagent, Applebot-Extended, CCBot, Amazonbot ve Bytespider. Satırları kimse elle yazmamıştı. Hepsi # BEGIN Cloudflare Managed content bloğunun içindeydi: Cloudflare panelindeki "yapay zekâ botlarını engelle" anahtarı açıktı.

Bu tek vaka değil. Cloudflare Temmuz 2025'ten beri yeni site eklerken yapay zekâ tarayıcılarını engelleme seçeneğini kurulum ekranında öneriyor ve yönetilen robots.txt ile bu satırları dosyanıza kendisi ekliyor. Sitenizi Cloudflare'e siz ya da ajansınız eklediyse, bu anahtarın açık olup olmadığını kontrol edin.

Abartmadan söyleyelim: Bu engel Googlebot'u kapsamaz, klasik Google aramanız etkilenmez. Google-Extended yasağı Gemini'yi etkiler ama Google'ın AI Overviews özetini etkilemez (o, Googlebot indeksinden beslenir). ChatGPT'nin arama tarafı OAI-SearchBot ve ChatGPT-User ile gelir; bunlar bu listede değildi. Yani etki gerçek ama kısmi. Yine de 30 saniyede kontrol edilebilen, en sık atlanan maddedir.

2. Okunabilirlik: cevap sayfada görünür metin olarak var mı?

Yapay zekâ bir sayfayı canlı çektiğinde ekranda görünen metni okur. searchVIU'nun Ekim 2025 testinde ChatGPT, Claude, Perplexity, Gemini ve Google AI Mode'a bir ürün sayfası okutuldu. Fiyatı yalnızca JSON-LD şemasına yazılmış ürünün fiyatını hiçbiri bulamadı. Gizli Microdata ve RDFa da okunmadı.

Pratikte bunun anlamı şudur: Müşterinin sorduğu bilgi sayfada düz metin olarak yazmıyorsa, makine onu alıntılayamaz. Adres, çalışma saatleri, hizmet bölgesi, fiyatın neye göre değiştiği, iptal koşulları, kimler için uygun olmadığınız… Bunların bir görselin içinde, bir PDF'te ya da yalnızca kodda durması yetmez.

Aynı sebeple, içeriği yalnızca JavaScript ile yükleyen sitelerde (sayfanın kaynağında <div id="app"></div> dışında bir şey yoksa) risk büyüktür: Googlebot JavaScript çalıştırır, ama yapay zekâ motorları sayfayı canlı çekerken her zaman çalıştırmaz.

3. Otorite: başkaları sizi doğruluyor mu?

İzin ve metin, makinenin sizi tanıması için gereklidir. Sizi önermesi için başka kaynaklar gerekir: Google İşletme Profili ve yorumları, sektör rehberleri, haberler, karşılaştırma yazıları, forumlar.

Bizim ölçümümüz (Eylül 2026): Bursa'da bir medikal tedarik firması için 12 gerçek alıcı sorusunu üç motorda (Perplexity, Gemini, ChatGPT) sorduk: 36 denemede firma yalnızca 2 kez önerildi. Ama "X güvenilir mi", "X nerede, kaçta açık" gibi marka adıyla sorulan sorularda üç motor da doğru ve olumlu cevap verdi.

Yani makine firmayı tanıyordu, ama kimseye önermiyordu. Sorun itibarsızlık değildi; itibar makineye ulaşmıyordu. Aynı denetimde Gemini'nin firmayı benzer adlı başka şirketlerle karıştırıp onların şikâyetlerini bu firmaya yazdığını da gördük. Sebep, sitenin HTTPS hatası yüzünden motorların kaynağa girip doğrulama yapamamasıydı. Erişim hatası, kimlik karışıklığı üretir.

Şema (schema.org) ne işe yarar, ne işe yaramaz?

Şema kodu (JSON-LD), Google'ın zengin sonuçları için teknik bir şarttır: ürün kartı, fiyat, puan yıldızı, SSS açılır kutuları. Bu yüzden değerlidir ve kurulmalıdır.

Ama yapay zekâ alıntısının şartı değildir. Ahrefs, Mayıs 2026'da, Ağustos 2025–Mart 2026 arasında JSON-LD eklenmiş 1.885 sayfayı 4.000 benzer sayfayla karşılaştırdı. Şema eklendikten sonraki 30 günde ChatGPT ve Google AI Mode alıntılarındaki değişim istatistiksel olarak sıfırdan ayırt edilemedi, AI Overviews'ta ise hafif düşüş görüldü.

Dürüst bir not: Bu testler yapay zekânın sayfayı canlı çektiği anı ölçüyor. Şemanın indeksleme ya da model eğitimi aşamasında dolaylı bir etkisi olup olmadığı test edilmedi. Dolayısıyla doğru cümle "şema işe yaramaz" değil, şudur: "Şema yoksa ChatGPT sizi alıntılayamaz" iddiası yanlıştır. Size şemayı yapay zekâ görünürlüğünün anahtarı diye satan olursa, kaynağını sorun.

llms.txt gerekli mi?

llms.txt, sitenin özetini Markdown formatında yapay zekâya sunmak için önerilmiş bir dosya. Eklemesi ucuz ve zararsız; biz de kullanıyoruz. Ama beklentiyi doğru kurun: 2026 itibarıyla OpenAI, Anthropic, Google ve Perplexity'den hiçbiri arama cevaplarında bu dosyayı okuduğunu resmî olarak taahhüt etmedi. Google desteklemediğini açıkça söyledi. Önceliği robots.txt iznine ve sayfadaki görünür metne verin.

Kendi durumunuzu 15 dakikada ölçün

1. İzin: Tarayıcıda siteniz.com/robots.txt adresini açın. GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended, PerplexityBot geçen bir Disallow: / satırı var mı? # BEGIN Cloudflare Managed content bloğu var mı?
2. Soru listesi: Müşterilerinizin WhatsApp'ta ve telefonda en sık sorduğu 10–15 soruyu yazın. Markanızın adını kullanmadan, hizmet ve şehirle kurun (ör. "Uşak'ta B2B web sitesi yapan firmalar").
3. Üç motor: Her soruyu ChatGPT, Gemini ve Perplexity'de sorun. Her cevap için not edin: adınız geçiyor mu, ne deniyor (doğru, eksik, eski), yerinize kim öneriliyor, hangi kaynak alıntılanıyor?
4. Marka kontrolü: Aynı motorlara "[firma adınız] güvenilir mi, nerede, kaçta açık" diye sorun. Doğru cevap geliyor ama jenerik sorularda yoksanız, sorun tanınmak değil önerilmektir: otorite katmanı.
5. Tarihle kaydedin: Cevaplar değişir. Ekran görüntüsü ve tarihle kaydedin, 4–6 hafta sonra aynı soruları tekrarlayın.

Bu yöntem, "şema var mı" gibi dolaylı bir göstergeyi değil, sonucun kendisini ölçer. Tablo hâline getirildiğinde tartışmaya yer bırakmaz: her satırda yerinize önerilen rakibin adı yazar.

AEO bir reklam değildir

Yapay zekâya para verip kendinizi önerttirebileceğiniz bir panel yok. Geçerli olan tek şey doğrulanabilir bilgidir: gerçek adres ve saatler, net fiyat mantığı, gerçek müşteri yorumları, başka sitelerde hakkınızda yazılanlar. Bu yüzden AEO'yu tek seferlik bir kurulum değil, ölçülüp düzeltilen bir süreç olarak görün.